»Er mamman í køkinum?«
»Nei!«
Barnið hyggur aftur at húsinum og roynir ein nýggjan spurning. Kanska er mamman í stovuni? Spenningurin veksur, og tá ið rætta rúmið verður funnið, er gleðin stór.
Í eini slíkari løtu er nógv mál í brúki. Barnið spyr, lurtar, skilir eitt svar og brúkar upplýsingarnar til at koma víðari. Húsagátur er eitt føroyskt gitingarspæl, sum gevur børnum og vaksnum høvi at brúka málið saman, meðan tey spæla og hava tað stuttligt.
Tá ið tit tosa um húsið, familjuna og djórini, fær barnið høvi at víðka orðatilfeingið. Orð sum mamma, pápi, hundur, køkur og stova fáa eina ítøkiliga merking, tí tit kunnu peika á myndirnar. Tit kunnu eisini tosa um gerðir: Hvat gera vit í køkinum? Hvar sova vit? Soleiðis verða orðini knýtt at støðum og gerðum, sum barnið kennir úr gerandisdegnum.
Spælið gevur eisini høvi at arbeiða við málfatan. Tá ið barnið hoyrir »Er pápin í stovuni?«, skal tað skilja, bæði hvønn persón og hvat rúm spurt verður um. Smá orð sum ja, nei og ikki fáa týdning, tí tey hjálpa barninum at velja sín næsta spurning.
Spurningar og setningar verða brúktir aftur og aftur, meðan persónurin ella rúmið broytist. Setningskortini kunnu stuðla barninum í at finna orðini og seta tey saman. Sigur barnið »mamma køkur«, kanst tú svara: »Ja, mamman er í køkinum.« Soleiðis gevur tú eitt málsligt fyridømi, uttan at barnið skal endurtaka eftir tær. Tit kunnu eisini brúka fornøvn: »Mamman er í stovuni. Hon er í stovuni.«
Ein týðandi partur av spælinum er samrøðan. Tit skiftast um at spyrja og svara, lurta eftir hvørjum øðrum og halda fram um sama evni. Barnið kann eisini fáa brúk fyri at siga »Eg havi brúk fyri hjálp« ella »Kanst tú siga tað aftur?« At skiftast um at tosa og greiða frá, tá ið okkurt verður misskilt, eru partar av sosialum samskifti. ASHA
Hin luttakarin veit, hvar kortini eru. Tí hevur barnið eina ítøkiliga orsøk til at spyrja og lurta eftir svarinum. Tit kunnu eisini seta orð á tankarnar: »Hundurin er ikki í køkinum. Eg royni stovuna.« Soleiðis fær barnið høvi at greiða frá og brúka upplýsingar. Tá ið spælið er liðugt, kunnu myndirnar brúkast til smáar søgur: Hvat ger mamman? Hví er hundurin komin inn? Hvat hendir síðani?
Børn kunnu luttaka á ymiskan hátt. Barnið kann svara við orðum, peika, nikka, brúka tekn ella sítt vanliga samskiftishjálpartól. Tann vaksni kann eisini peika á myndir og tekn, meðan hann tosar. Slíkur stuðul kann vera ein natúrligur partur av spæli og samskifti. ASHA
Byrjið við fáum kortum og gevið barninum tíð at hugsa og svara. Tað er ikki neyðugt at arbeiða við øllum førleikunum í senn. Ein dag kunnu tit leggja dent á orðini fyri rúmini, ein annan dag á longri setningar. Latið áhugan hjá barninum vísa vegin, og gevið rúm fyri láturi, undran og óvæntaðum gitingum.
Húsagátur er ein føroysk PDF-vøra frá Voxia við 17 A4-síðum, húsatalvum, familju- og dýrakortum, setningskortum og myndavegleiðing. Tilfarið verður prentað og klipt út og kann brúkast heima, í barnagarði, í skúla og í málsligari venjing.